Đột quỵ, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm có khoảng 200.000 ca đột quỵ, và có đến 50% không qua khỏi nếu không được xử lý kịp thời.
Điều đáng lo ngại là đột quỵ thường xảy ra đột ngột, không báo trước, nhưng lại có những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nếu bạn chú ý. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ có thể giúp người bệnh sống sót và giảm đáng kể biến chứng nghiêm trọng như liệt nửa người, mất ngôn ngữ, rối loạn nhận thức
Đột quỵ có mấy loại
- Đột quỵ thiếu máu cục bộ (Ischemic Stroke): Xảy ra khi một mạch máu đưa máu lên não bị tắc nghẽn do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa. Đây là loại đột quỵ phổ biến nhất, chiếm khoảng 80-85% tổng số ca đột quỵ.
- Đột quỵ xuất huyết (Hemorrhagic Stroke): Xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, máu chảy tràn vào mô não gây tổn thương các vùng chức năng. Đột quỵ xuất huyết thường nặng hơn và có nguy cơ tử vong cao hơn.
- Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA): Là một cơn đột quỵ nhẹ, xảy ra khi máu lên não bị tạm thời gián đoạn. Các triệu chứng thường biến mất sau vài phút đến vài giờ nhưng cảnh báo nguy cơ cao bị đột quỵ thật sự trong tương lai gần.
Tại sao nhận biết dấu hiệu đột quỵ sớm quan trọng
Khoảng thời gian vàng để điều trị đột quỵ hiệu quả là 3 đến 6 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Nếu cấp cứu trong khoảng thời gian này, khả năng phục hồi sẽ cao hơn, hạn chế được tổn thương não và biến chứng nghiêm trọng như liệt nửa người, mất khả năng nói, rối loạn nhận thức…
Tuy nhiên, phần lớn người bệnh đến viện quá muộn vì không nhận ra dấu hiệu ban đầu. Chính vì thế, việc hiểu rõ các dấu hiệu cảnh báo là bước đầu tiên để cứu sống và phục hồi bệnh nhân.
Chia sẻ 7 dấu hiệu đột quỵ phổ biến nhất bạn không nên bỏ qua
Tê yếu một bên cơ thể
- Biểu hiện rõ rệt nhất là tay, chân hoặc mặt bị yếu hoặc tê cứng.
- Thường xảy ra ở một bên cơ thể, người bệnh có thể không cầm nắm được đồ vật, không đứng vững.
Méo miệng, mặt xệ một bên
- Một bên mặt có thể rũ xuống, lệch, mất cân đối rõ rệt.
- Khi cười hoặc nói, miệng méo sang một bên.
Nói ngọng, khó nói hoặc không hiểu lời người khác
- Người bệnh nói lắp, nói ngọng bất thường, khó tìm được từ ngữ phù hợp.
- Có thể không hiểu người khác đang nói gì, hoặc trả lời không đúng câu hỏi.
Mất thị lực đột ngột
- Đột ngột mờ mắt, mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt.
- Có thể thấy như có “màn sương”, “rèm che” trước mắt.
Chóng mặt, mất thăng bằng, không kiểm soát được cơ thể
- Người bệnh đột ngột chóng mặt dữ dội, đi loạng choạng, dễ bị ngã.
- Kèm theo mất phối hợp tay chân, khó cầm nắm hoặc thực hiện động tác cơ bản.
Đau đầu dữ dội, đột ngột không rõ nguyên nhân
- Cơn đau đầu đến rất nhanh, dữ dội, khác hoàn toàn các cơn đau đầu thông thường.
- Có thể đi kèm với nôn ói, co giật hoặc ngất xỉu.
Lú lẫn, lơ mơ, mất ý thức thoáng qua
- Người bệnh có thể trả lời chậm, phản ứng kém, lẫn lộn không gian – thời gian.
- Một số trường hợp mất ý thức thoáng qua rồi tỉnh lại nhưng không nhớ gì
Những nguyên nhân gây đột quỵ phổ biến nhất
- Tăng huyết áp mãn tính
- Tiểu đường
- Rối loạn lipid máu
- Xơ vữa động mạch
- Rối loạn nhịp tim (như rung nhĩ)
- Hút thuốc lá
- Uống rượu bia quá mức
- Căng thẳng kéo dài
- Lối sống ít vận động, thừa cân, béo phì
- Tiền sử gia đình có người từng bị đột quỵ
Biện pháp phòng ngừa đột quỵ bạn cần biết
Kiểm soát huyết áp
• Duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg
• Hạn chế ăn muối (dưới 5g/ngày)
• Tập thể dục thường xuyên, giảm căng thẳng
• Uống thuốc điều trị huyết áp đúng theo chỉ định
• Đo huyết áp định kỳ tại nhà hoặc cơ sở y tế
Kiểm soát đường huyết
• Hạn chế tiêu thụ đường và tinh bột đơn
• Duy trì đường huyết ổn định (HbA1c < 6.5%)
• Ăn uống điều độ, đúng giờ
• Tập thể dục đều đặn mỗi ngày
• Tuân thủ điều trị nếu đang mắc tiểu đường
Ngưng hút thuốc lá
• Bỏ hút thuốc hoàn toàn càng sớm càng tốt
• Tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động
• Tìm đến các phương pháp hỗ trợ cai thuốc (nicotine, tư vấn)
• Nâng cao nhận thức trong gia đình về tác hại thuốc lá
Tăng cường vận động thể chất
• Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần
• Ưu tiên các bài tập như đi bộ nhanh, bơi, đạp xe
• Tránh ngồi quá lâu, nhất là với người làm văn phòng
• Tạo thói quen vận động nhẹ mỗi ngày
Ăn uống lành mạnh
• Tăng rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt
• Giảm mỡ động vật, thức ăn chiên rán, đồ chế biến sẵn
• Ăn cá giàu omega-3 ít nhất 2 lần/tuần
• Hạn chế muối, đường, rượu bia và nước ngọt có gas
Kiểm soát cân nặng
• Duy trì chỉ số BMI từ 18.5 đến 22.9
• Giảm mỡ bụng và mỡ nội tạng
• Kết hợp ăn uống lành mạnh và tập luyện thể thao
• Tránh tăng cân quá nhanh hoặc tăng cân kéo dài
. Khám sức khỏe định kỳ
• Kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ
• Tầm soát các bệnh tim mạch, rung nhĩ, hẹp mạch
• Siêu âm tim, đo điện tim hoặc chụp mạch khi cần
• Phát hiện sớm để điều trị kịp thời, tránh đột quỵ
Quản lý căng thẳng và giấc ngủ
• Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi ngày
• Thư giãn bằng thiền, yoga, hít thở sâu
• Tránh làm việc quá sức, giảm áp lực tinh thần
• Hạn chế dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ
Phòng ngừa tái phát đột quỵ (nếu đã từng bị)
• Uống thuốc đều đặn theo đúng toa bác sĩ
• Kiểm soát tốt huyết áp, mỡ máu, tiểu đường
• Thực hiện chế độ ăn uống, sinh hoạt nghiêm ngặt
• Tham gia phục hồi chức năng và tái khám đúng lịch
Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và để lại di chứng nặng nề, nhưng hoàn toàn có thể hạn chế rủi ro nếu chúng ta nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo. Việc nắm rõ các triệu chứng như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, kèm theo hành động kịp thời có thể cứu sống người bệnh và giảm thiểu tổn thương não bộ.
Thông tin trong bài viết được https://suckhoemoingay.online/ tổng hợp và chia sẻ nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về đột quỵ. Hy vọng bạn và người thân sẽ luôn chủ động bảo vệ sức khỏe, không chủ quan trước bất kỳ dấu hiệu bất thường nào của cơ thể.